Manieren van condoleren

Vraag:

Op welke wijze dient men elkaar te condoleren?

Antwoord:

Alle lof zij Allah en vrede en zegeningen zij met Zijn Profeet (vrede zij met hem).

Definitie
Condoleren is het verlichten van de zorgen van de nabestaanden, hun aansporen tot geduld en hierbij rekenen op de Beloning van Allah. Daarnaast houdt het ook het doen van smeekbeden in voor de overledene en de nabestaanden. Dit is de definitie die de geleerden geven aan het condoleren.

Er bestaat geen twijfel over dat het condoleren de zorgen en het verdriet van de nabestaanden doet verminderen. Om deze reden is het Islamitisch gezien aangeraden elkaar te condoleren en elkaar daarmee te helpen in het goede. Daarmee spoort men elkaar aan tot het hebben van geduld en tevredenheid met de Voorbeschikking van Allah. Daarom was de Profeet (vrede zij met hem) ook gewoon om zijn metgezellen te condoleren wanneer zij werden getroffen door een ramp. Dit is iets dat de moslims tot de dag van vandaag nog doen. De geleerden zijn het erover eens dat het condoleren een aanbevolen Islamitisch voorschrift is.

Bewoording
Het condoleren kan gebeuren middels iedere bewoording die de zorgen van de nabestaanden doen afnemen en hen aanspoort tot geduld en hen herinnert aan de beloning die zij van Allah zullen krijgen. Ash-Shawkaanie heeft gezegd: “Men kan de nabestaande condoleren met alles wat ervoor zorgt dat de nabestaande geduld geeft. De bewoording daarbij maakt niet uit.”

(Nayl ul-Awtaan, blz. 148-149)

De volgende woorden zijn overgeleverd van de Profeet (vrede zij met hem) tijdens het condoleren: “Aan Allah behoort datgene wat Hij heeft genomen en aan Hem behoort datgene wat Hij heeft gegeven en alles heeft een vaststaande duur. Wees geduldig en reken op de Beloning (van Allah).”

(Sahieh al-Boekhaarie)

Imam an-Nawawie heeft gezegd dat de woorden: “Aan Allah behoort datgene wat Hij heeft genomen” betekenen dat al hetgeen zich in het heelal bevindt aan Allah toebehoort en Hij heeft dus niet datgene genomen wat aan jullie toebehoort. Hij, de Verhevene, heeft datgene genomen dat aan Hem toebehoort en dat jullie slechts tijdelijk mochten gebruiken.

De woorden “en aan Hem behoort datgene wat Hij heeft gegeven” betekenen dat al datgene wat Hij aan ons heeft geschonken nog steeds van Hem is en dat Hij ermee doet wat Hij wil. “En alles heeft een vaststaande duur” duidt erop dat men dus niet ongeduldig mag zijn met wat er is gebeurd. Het vastgestelde tijdstip van degene die is overleden is namelijk aangebroken. Als jullie dit allemaal weten, wees dan geduldig en reken op de Beloning (van Allah).

(al-Adhkaar, blz. 150)

Plaats
De wijze waarop men condoleert en de plaats waar dit dient te gebeuren zijn niet vastgesteld. Het is bijvoorbeeld mogelijk om iemand te condoleren in de moskee, op straat, op werk, door elkaar te bellen, een bericht te sturen, door naar iemands huis te gaan of allerlei andere gangbare manieren van condoleren. Het is daarentegen niet toegestaan om samen te komen voor het condoleren of om een condoleance bijeenkomst te organiseren. Dit is namelijk een religieuze innovatie.

Tijd
De tijd van het condoleren vangt aan nadat de persoon is overleden. Het condoleren kan voor of na de begrafenis gebeuren. Het is niet gebonden aan slechts drie dagen (zoals sommigen beweren). Sheikh ibn Baaz heeft gezegd: “Het condoleren kent geen vastgesteld tijdstip en geen vastgestelde dagen. Het is voorgeschreven voor de begrafenis en daarna. Het is aangeraden om hier snel mee te zijn in het geval van een ramp en wanneer de nabestaanden het zwaar hebben. Het is toegestaan om drie dagen na het overlijden nog te condoleren, omdat er geen bewijs is dat dit afbakent.”

(Fataawa Islamiyyah, boekdeel 2, blz. 43)

En Allah weet het het best.

Gebaseerd op een fatwa van islamqa